Koninklijke Marechaussee/Korps Politietroepen
In het najaar van 2004 is er binnen de VHM begonnen met het opzetten van de gelegenheidsgroep “ Koninklijke Marechaussee” als aanvulling op de groep Nederland Paraat 1939-1940.

De geschiedenis
Naast de politie in de steden en de veldwachters die op het platteland dienst deden, bleek er in Nederland na het vertrek van de Fransen, behoefte te bestaan aan een centraal aangestuurd bereden politiekorps. Men wilde dit korps een militaire structuur geven.

 

Op 26 oktober 1814 wordt door Koning Willem I een besluit getekend tot oprichting van een “Corps de Marechaussée”. Als model voor dit korps staat de Franse “gendarmerie.” In de tekst van het eerste artikel van het besluit krijgt de Marechaussee de opdracht: ‘Er zal worden opgericht een ‘Corps de Marechaussée’, bestemd om de orde te handhaven, de uitvoering der wetten te verzekeren en te waken voor de veiligheid der grenzen en grote wegen.’ De Marechaussee wordt belast met het verrichten van politiediensten ten behoeve van de krijgsmacht. Daarnaast fungeert de Marechaussee als orgaan van de Rijkspolitie. In 1908 wijst Koningin Wilhelmina ook de beveiligingstaak van het Koninklijk Huis toe aan de Marechaussee.

Tijdens de mobilisatieperiode van 1914 - 1918 bestaat de taak van de Marechaussee tijdelijk uit politietoezicht over het gemobiliseerde Nederlandse leger. De Koninklijke Marechaussee vervult rijkspolitiediensten, een situatie die tot in 1940 zou voortduren.

Naast de KMar bestond het Korps Politietroepen. Dit korps, tot 1935 onder de Inspectie van de KMar en na 1935 onder een eigen Inspectie werkend, was bedoeld voor de militaire grensbewaking. Bewapend met karabijn, pistool M.25, klewang en uitgerust met rijwielen, zware mitrailleurs en pantserafweerkanonnen geleek zij eerder op een infanterie-eenheid. Het K.Ptr. trad op in een grijs landmachtuniform zonder biezen, zoals de cavalerie. 

Op 5 juli 1940 verloor de Marechaussee het predikaat ‘Koninklijke’.
Op last van de Duitse bezetter gaat de Marechaussee op in de burgerpolitie, waarmee zij tevens de militaire status verliest. De Rijksveldwacht en Gemeenteveldwacht worden opgeheven en ondergebracht bij de Marechaussee waardoor buiten de steden één Rijkspolitiekorps ontstaat onder de naam Marechaussee.
Buiten Nederland echter blijft de naam Koninklijke Marechaussee wel voortbestaan. Zo’n tweehonderd marechaussees weten ons land na de capitulatie te verlaten en voegen zich bij de Regering in London waar zij onder meer de beveiliging van de Koninklijke familie in Engeland verzorgt. Daarnaast treden veel marechaussees in dienst van de in 1941 opgerichte brigade “Prinses Irene”. Anderen kiezen voor een opleiding tot commando en worden ingedeeld bij “No10 (I.A.) Commando”. Bovendien is een aantal marechaussees tijdens de oorlog boven Nederland gedropt als geheimagent.

De groep Koninklijke Marechaussee (Brigade KMar)
De groep is ontstaan uit de wens bij evenementen van het Nederlands veldgrijs ook de Marechaussee te kunnen tonen. Dit is door een paar VHM-leden opgepakt en resulteerde in een gelegenheidsgroep. Dat houdt in dat de groep bestaat uit deelnemers die hun hoofdactiviteit bij een andere groep hebben liggen. Sinds 2011 is de groep een zelfstandige groep en niet langer een gelegenheidsformatie.

Net als bij andere groepen van de VHM ligt de standaard hoog. Dat houdt in dat de historische waarheid zo goed mogelijk wordt benaderd. Daar met name de KMar nog steeds herkenbaar bestaat  kunnen geen grote concessies gedaan worden!

De groep treedt op als 'voeters' 1939-1940. De Marechaussee is gekleed in de broek beredenen echter zonder lederen zolder. Zij draagt beenkappen, de jas met opstaande kraag en natuurlijk de herkenbare nestels. Op het hoofd wordt de blauwe kepie gedragen. Het zwartlederen goed met pistooltas, tas magazijnen en donkerblauw pistoolkoord en natuurlijk de klewang completeert het geheel bijna!  De exercitie met de klewang wordt door de wachtmeester onderwezen.

Evenementen waar de groep bij aanwezig is geweest de laatste jaren zijn:
- defilé te Wageningen op 5 mei;
- veteranendag Koninklijke Marechaussee eind september;
- Open Monumentenweekeinde fort Vechten.
- 'Buren in Kaarslicht', gebruikelijk het laatste weekeinde voor Kerst.

Verdere ambities zijn het kunnen presenteren als militaire politie tijdens de politionele acties (N. O.-Indië) en als Marechaussee in de jaren vijftig: de veldtenue ruwe stof. Dit ligt nu nog in de toekomst.

Geïnteresseerd? 

Jan Bruggink

 

Geschiedenis Den Vijand

Enkele kernleden van de werkgroep DV waren reeds sinds 1999 actief lid van het Engelse FJR6, een groep die zich richtte op het uitbeelden van soldaten van het 6e Fallschirmjäger Regiment. De afstand bleef echter een belemmerende factor om de hobby te beleven. In 2003 diende zich de eerste gelegenheid in eigen land aan om op bescheiden schaal uit te pakken tijdens een evenement in het Archeon, waarbij zowel parachutisten als piloten uitgebeeld werden. Doel was toen om een scène uit de film Sprung in den Feind uit te beelden, welke door de Duitsers in juni 1940 opgenomen is en die de inval in Nederland door de luchtlandingstroepen als onderwerp had. Tweede element was een kleine display van enkele piloten in afwachting van een ‘scramble’. Deze eerste kennismaking van het Nederlandse publiek met het thema Duitse Luftwaffe verliep zeer goed en nodigde uit tot een vervolg.

Dat vervolg vond in 2004 plaats toen bij het Fort aan den Hoek van Holland op 13 mei de evacuatie van het Kabinet De Geer en de Koningin herdacht werd. Den Vijand was met een kleine maar slagvaardige groep aanwezig. De hele actie werd treffend voorzien van commentaar en geluidseffecten om deze nagespeelde historische gebeurtenis voor het publiek tot een samenhangend en begrijpelijk geheel te maken. Het evenement verliep in amicale sfeer onder het toeziend oog van tal van hoogwaardigheidsbekleders, waaronder een afvaardiging van de Koninklijke Luchtmacht.
 

In september 2004 vond te Genk het evenement Black Earth plaats, waar Den Vijand als onderdeel van een Duitse troepenmacht deelnam aan gevechtsacties voor het ruim 10.000- koppige publiek. De oprukkende Geallieerden liepen bij deze actie de Duitsers onder de voet, vanzelfsprekend pas na hevig verzet. Achtergrond voor dit evenement vormde een oude mijnbouwonderneming, waarbij met name het vervallen liftgebouw een passend verdedigingswerk voor de Duitsers bleek. Naast de aanwezigheid van ruim honderd re-enactors, enkele voertuigen en zelfs Amerikaanse tanks leverde met name het gebruik van film-explosieven spectaculaire taferelen op. Op Youtube zijn hiervan enkele fimpjes te vinden.
 
Recenter leverde Den Vijand in mei 2007 een belangrijke bijdrage aan de uitrol van een nieuwe aanwinst voor het Nationaal Luchtvaartmuseum Aviodrome te Lelystad. Het museum kocht een 3-motorige Juncker 52 aan, het voornaamste transportvliegtuig van de duitsers gedurende de Tweede Wereldoorlog en tevens het standaardvliegtuig voor parachutisten. De onthulling van het vliegtuig uit de voor de gelegenheid geheel met rook gevulde hangar was een prachtig gezicht en de verzamelde pers benutte de kans om leden van Den Vijand te interviewen maar wat graag. Ons bood het tegelijk een uitgelezen kans om foto’s van parachutisten bij en in het toestel te maken. Voor het ensceneren van oude foto’s is binnen de werkgroep een levendige plaats ingeruimd.
 

Op het Open monumenten weekend van september 2007 was Den Vijand present als gast van de Vereniging Historische Militaria ( www.livinghistory.nl ) om wederom de evacuatie van Kabinet en Koningin na te spelen. De samenwerking beviel zo goed dat Den vijand inmiddels als werkgroep is toegetreden tot de Vereniging Historische Militaria .

Beeldmateriaal
Het gefilmde materiaal evenals nieuwsuitzendingen over bovengenoemde evenementen zijn op Youtube geplaatst en kunnen met  de zoekterm Den Vijand gevonden worden. Ook op de site www.Dordtopenstad.nl kan onder het kopje Beeldmateriaal en vervolgens onder Verbeeldend stadsverleden 2007 fotomateriaal van dit specifieke evenement gevonden worden.